గోవర్ధన గిరి పూజ
గోవర్ధన గిరి పూజను ప్రతి సంవత్సరం కార్తీక మాసంలో వచ్చే శుక్ల పక్ష పాడ్యమి (దీపావళి పండుగ మరుసటి రోజు) రోజున జరుపుకుంటారు.
దీనిని గోవర్ధన పూజ లేదా అన్నకూట్ మహోత్సవ్ అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ పర్వదినాన శ్రీకృష్ణుడు గోవర్ధన పర్వతాన్ని ఎత్తి గోకుల వాసులను రక్షించిన లీలను స్మరించుకుంటూ, గోవులను పూజించి, గిరిజనుల లేదా ఇళ్ల వద్ద గోవర్ధన గిరి ఆకృతిని చేసి నైవేద్యాలు సమర్పిస్తారు.
గోవర్ధన గిరి పూజ (అన్నకూట్) విశిష్టత :
ప్రకృతికి కృతజ్ఞతాపూర్వక వేడుక – గోవర్ధన గిరి పూజ (అన్నకూట్)
భారతీయ సనాతన సంస్కృతిలో ప్రకృతిని దేవుడిగా భావించి పూజించడం అనాదిగా వస్తున్న ఆచారం. చెట్లు, పుట్టలు, నదులు, పర్వతాలు, గోవులు ఇవన్నీ మానవ జీవితానికి ఆధారమైనవి కాబట్టి వాటిని గౌరవించడం మన సంప్రదాయం. ఈ కోవకు చెందినదే దీపావళి మరుసటి రోజు వచ్చే గోవర్ధన గిరి పూజ. దీనినే 'అన్నకూట్ మహోత్సవ్' అని కూడా అంటారు.
పౌరాణిక నేపథ్యం - గోవర్ధన గిరి కథ
భాగవత పురాణం ప్రకారం, పూర్వం బృందావన ప్రజలు ప్రతి సంవత్సరం ఇంద్రుడిని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి పెద్దఎత్తున పూజలు, యజ్ఞాలు చేసేవారు. అయితే, చిన్ననాటి శ్రీకృష్ణుడు ప్రజలను ఒక ప్రశ్న అడిగాడు — "మనం ఆరాధించాల్సింది ఆకాశంలో ఉన్న ఇంద్రుడినో, లేక మనకు వర్షాన్ని, పచ్చని గడ్డిని, జీవనాధారాన్ని ఇస్తున్న ఈ గోవర్ధన పర్వతాన్ని మరియు మన ఆవులను కాదా?"
కృష్ణుడి మాటలతో ఏకీభవించిన గోకుల వాసులు ఇంద్ర పూజను మాని, తమను కాపాడుతున్న గోవర్ధన పర్వతానికి పూజలు చేయడం ప్రారంభించారు. దీనికి ఆగ్రహించిన ఇంద్రుడు ప్రళయ కాల మేఘాలను పంపి బృందావనంపై భారీ వర్షాలు, వరదలు కురిపించాడు. గోకుల వాసులను రక్షించడానికి శ్రీకృష్ణుడు తన చిటికెన వేలితో గోవర్ధన పర్వతాన్ని ఎత్తి, దాని కింద సమస్త ప్రజలను, గోవులను ఏడు రోజుల పాటు రక్షించాడు. చివరకు ఇంద్రుడు తన గర్వం వీడి కృష్ణుడిని శరణు వేడుకున్నాడు. అప్పటి నుండి ప్రకృతికి కృతజ్ఞతగా గోవర్ధన పూజ చేయడం ఆచారంగా మారింది.
పూజా విధానం మరియు సంప్రదాయాలు
గోవర్ధన రూప నిర్మాణం: ఈ రోజున ఇళ్ల ముందు లేదా పూజా మందిరాలలో ఆవు పేడతో గోవర్ధన పర్వతాన్ని, శ్రీకృష్ణుడిని ప్రతీకాత్మకంగా తయారు చేసి పూజిస్తారు.
అన్నకూట్ సమర్పణ: ఈ పండుగ ప్రత్యేకత 'అన్నకూట్'. వివిధ రకాల పిండి వంటలు, మిఠాయిలు, ధాన్యాలు, కూరగాయలతో తయారు చేసిన వంటకాలను స్వాగతించి, భగవంతుడికి మరియు గోవర్ధన గిరికి నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు.
గోపూజ: గోవులను సాక్షాత్ లక్ష్మీ స్వరూపంగా భావించి, ఆవులకు స్నానం చేయించి, కుంకుమ, పూలతో అలంకరించి పూజలు చేస్తారు. గోవులకు ప్రసాదం తినిపించడం ద్వారా సకల దేవతల ఆశీస్సులు లభిస్తాయని నమ్ముతారు.
గిరి ప్రదక్షిణ: ఉత్తర భారతదేశంలోని మధుర, బృందావన్, గోవర్ధన్ ప్రాంతాలలో భక్తులు గోవర్ధన పర్వతానికి సాష్టాంగ నమస్కారాలు చేస్తూ భక్తిశ్రద్ధలతో ప్రదక్షిణలు చేస్తారు.
అంతరార్థం - పర్యావరణ పరిరక్షణ సందేశం
గోవర్ధన పూజ కేవలం ఒక ఆచారం మాత్రమే కాదు; ఇదొక గొప్ప పర్యావరణ సందేశం. మానవులకు ప్రాణాధారమైన గాలి, నీరు, అడవులు, పర్వతాలు, జీవరాశులు ప్రకృతి ప్రసాదించినవే. వాటిని కాపాడుకోవాల్సిన బాధ్యత మనపై ఉందని ఈ పండుగ మనకు గుర్తుచేస్తుంది.
🙏🌹 జై శ్రీ కృష్ణ 🌹🙏




